Kinh nghiệm cúng rằm tháng giêng (Tết Nguyên Tiêu)

Kinh nghiệm cúng rằm tháng giêng (Tết Nguyên Tiêu)

Cúng rằm tháng giêng hay còn gọi là tế nguyên tiêu là một trong những tín ngưỡng tốt đẹp của con người Việt Nam nhằm cầu sức khỏe, tài lộc, may mắn đến với bạn và người nhà. Mâm cỗ của của mỗi nhà để cúng rằm tháng giêng là khác nhau nhưng vẫn phải có một số đồ cơ bản như: Hương, hoa, vàng mã, đèn nến, bánh trôi,… Nhiều bạn chưa biết thì có thể tìm hiểu những thông tin về rằm tháng riêng dưới đây nhé.

Rằm tháng giêng là gì ?

Rằm tháng giêng hay còn gọi là Tết Nguyên Tiêu, là đêm rằm đầu tiên của năm mới. Tết Nguyên Tiêu còn được được là Tết Thượng Nguyên để phân biệt với Tết Trung Nguyên và Tết Hạ Nguyên. Vào những ngày này, người dân thường đi lễ chùa, cúng phật và gia tiên với mong muốn đón tài lộc và một năm mới đầy suôn sẻ an lành.

cung-ram-thang-rieng

Theo truyền thuyết dân gian, ánh trăng trong đêm rằm tháng giêng sẽ quyết định đến khí hậu của cả nước và sự may mắn của gia chủ khi quyết định cúng rằm. Chính vì vậy, cúng rằm tháng giêng trở thành một nghi lễ vô cùng quan trọng không thể thiếu.

Rằm tháng giêng được cúng vào ngày 15 tháng 1 âm lịch, đây được gọi là ngày chính rằm. Tuy nhiên, không phải ai cũng biết cách cúng rằm tháng giêng đúng cách để hợp lễ và tiết kiệm.

Kinh nghiệm làm cỗ cúng rằm tháng giêng

Tùy vào điều kiện kinh tế và phong tục tập quán, mỗi gia đình sẽ có một mâm cỗ cúng rằm tháng giêng khác nhau. Người Việt luôn có tâm lý: Phải lễ to, lễ nhiều thì thánh mới chứng giám cho. Theo nghệ nhân Ánh Tuyết, điều này đi ngược với giáo lý nhà Phật và tư tưởng của cha ông ta. Phụ thuộc vào điều kiện kinh tế để sắm lễ và quan trọng nhất là tấm lòng thành kính, biết ơn với tư tưởng của một người cầu an mới là điều quan trọng nhất.

cung-ram-thang-rieng-2

Nghệ nhân cũng chia sẻ cách làm mâm cỗ cúng rằm tháng giêng đơn giản, đầy đủ dinh dưỡng cũng như đáp ứng được mọi tiêu chí về thời cúng trong tâm linh. Theo bà, mâm cỗ cúng rằm tháng giêng yêu cầu phải có:

  • Một con gà trống là vật tế lễ từ ngàn xưa biểu trưng cho sự hợp nhất giữa trời và đất, giúp đánh thức thần linh
  • Bánh trưng tượng trưng cho trời đất.
  • Xôi gấc với màu đỏ giúp mâm cơm thêm đẹp, mang lại may mắn cho gia chủ
  • Chân bò bó luộc tượng trưng cho sự cầu mong no đủ
  • Các món khác như: dưa món, dưa gém, chè kho
  • Ngoài ra, mâm cỗ phải có vị mặn của nước chấm, vị chấm, vị cay của ớt, vị chua của đĩa dưa hành và vị ngọt của chè kho.

Tùy vào điều kiện của kinh tế gia đình, các bà nội trợ có thể thêm bớt các món ăn phụ sao cho phù hợp với khẩu vị riêng của gia đình. Người làm cỗ cũng nên làm các món như cá hay canh giúp giảm độ ngấy với những món ăn nhiều đạm trong dịp Tết.

Trước ý kiến cỗ cúng Rằm của người Hà Nội phải đầy đủ 8 đĩa, 5 bát mới đúng lễ nghi, nghệ nhân Ánh Tuyết cho biết: “HÌnh thức này chỉ ra sự cầu kỳ trong cách chế biến món ăn của người Hà Nội xưa, nó thể hiện đúng ý nghĩa câu ca dao: Không thơm cũng thể hoa nhài, dẫu không thanh lịch cũng người Tràng An. Nhưng hình thức này chỉ nằm trong gia đình có điều kiện, tức là ‘Phú quý sinh lễ nghĩa’.

Với gia đình lao động, bày biện như vậy, họ lấy đâu tiền mà làm? Tôi quan niệm, ‘tùy tiền biện lễ’, tức là có bao nhiêu thì làm mâm cơm bấy nhiêu, không nhất thiết phải mâm cao cỗ đầy”.

Bên cạnh đó, bà Ánh Tuyết cũng chia sẻ thêm: “Nhiều người cho rằng, trong mâm cỗ cúng Rằm tháng Giêng phải có bánh trôi với ý nghĩa cho mọi việc trôi chảy, suôn sẻ.

Nhưng ở Hà Nội xưa, trong mâm cỗ truyền thống không hề có bánh trôi. Người Hà Nội chỉ cúng bánh trôi vào dịp Tết Hàn thực (mùng 3/3 âm lịch) hay ngày Giết sâu bọ (mùng 5/5 âm lịch).

Gợi ý mâm cỗ cúng rằm tháng giêng cho bạn

Mâm cỗ cúng Phật gồm:

–  Hoa quả. Chè xôi.

– Các món đậu.

– Canh xào không thêm nhiều hương liệu.

– Bánh trôi nước.

Cỗ chay tùy loại có từ 10, 12 tới 25 món. Cỗ chay tượng trưng cho ngũ hành. Màu đỏ tượng trưng cho hành hỏa, xanh của hành mộc, đen của hành thổ, màu trắng của hành thủy, màu vàng hành kim. Ăn chay là đi tìm sự cân bằng trong cuộc sống và sự thanh thản trong tâm hồn

Mâm cỗ cúng gia tiên:

Với mâm cỗ mặn, chúng ta có 10 món tất cả, 6 bát và 4 đĩa

– 4 bát gồm bát ninh măng, bát bóng, bát miến, bát mọc.

– 6 đĩa gồm thịt gà (hoặc thịt lợn), giò (hoặc chả), nem thính (đĩa xào), dưa muối, xôi (hoặc bánh chưng) và nước chấm.

Đồ lễ khác gồm:

– Hương

– Hoa tươi

– Vàng mã

– Đèn nến

– Trầu cau

– Rượu, thuốc lá

cung-ram-thang-rieng-3

Cách cúng rằm tháng giêng

Tại gia đình, nếu làm đầy đủ thì phải có 5 mâm (5 đĩa) ở 5 vị trí khác nhau. Một mâm cơm đặt trong nhà, 4 mâm còn lại đặt ở ngoài trời.

Mâm cơm đầu tiên đặt ở ban thờ gia tiên trong nhà. Mâm cơm thứ 2 đặt ở hướng Tây hoặc ban thờ Phật, mâm cơm thứ 3 quay về hướng Đông để thờ các vị vua và các vị Trạng để tưởng nhớ câu chuyện của các vị vua và trạng thời xưa.

Mâm cơm thứ 4 là mâm cơm đặt ở hướng Nam để thờ các vị thần tiên (Long thần thổ địa thổ công táo quân…). Mâm cơm thứ 5 là mâm cơm thờ thượng đế, thờ trời đất đặt ở hướng Bắc hoặc đặt ở giữa.

Tuy nhiên, việc làm mâm cúng không cần thiết phải cầu kỳ, mâm cao cỗ đầy.

“Bên cạnh nhang, đèn, mâm cúng gia tiên có thể cúng bằng bất cứ thứ gì mà gia đình có. Lễ Phật là cúng chay, gia đình không có điều kiện thì chỉ cần một chén nước, đĩa hoa quả nho nhỏ. Cúng thượng đế cũng chỉ cần một bát nước trắng (nếu gia đình không có điều kiện)…

Đây là nghi lễ thể hiện tấm lòng của gia chủ đối với thần tiên, với trời phật không cần thiết phải lễ linh đình mâm cao cỗ đầy”, GS Lương Ngọc Huỳnh nói.

Về việc cúng chè trôi nước trong ngày Rằm tháng Giêng, GS Lương Ngọc Huỳnh cho rằng đó chỉ là thói quen, và tập tục ở một số địa phương chứ không phải món ăn bắt buộc phải có trong mâm cỗ cúng rằm tháng giêng của tất cả các gia đình.

Văn khấn cúng rằm tháng giêng

Bài khấn gia tiên: Con lạy tổ tiên nội ngoại hai bên. Con tên là … Hôm nay là ngày Rằm tháng Giêng , ngày rằm đầu năm, con cháu chúng con có tấm lòng thành kính, có mâm cơm, chút lễ vật, nhang đèn để kính mời tổ tiên nội ngoại về chứng giám và phù hộ độ trì cho con cháu năm mới mạnh khỏe, hạnh phúc, an khang thịnh vượng, mọi điều tốt đẹp, mọi sự hanh thông. Cầu xin thượng uyển phù hộ cho chúng con (Lạy 3 lạy).

Sau đó, đi ra hướng Đông khấn: Con lạy các vị hoàng đế Việt Nam, con lạy các vị đại thần Việt Nam, các vị trạng Việt Nam, hôm nay là ngày Rằm tháng Giêng là ngày Tết Nguyên Tiêu, ngày hoàng đế mời các vị trạng vào triều để vịnh thơ và bàn luận việc nước.

Chúng con là những người dân được hưởng ân phúc của các vị hoàng đế, được hưởng thái bình, chúng con tưởng nhớ đến công lao to lớn của các vị hoàng đế, các vị đại thần, vua quan. Hôm nay, gia đình chúng con kính mời các vị vua, các vị quan thần các triều đại từ thời vua Hùng đến nay về thụ hưởng và chứng giám cho tấm lòng thành kính của con dân chúng con. Con xin cám ơn. Lạy.

Tiếp đến, đi xuống hướng Nam khấn: Con lạy các vị thần tiên trên trời dưới đất, hôm nay là ngày Rằm tháng Giêng, gia đình con với tấm lòng thành kính gọi là có chút lễ vật nhang đăng thỉnh cầu, kính mời chư vị chứng giám cho tấm lòng của chúng con.

Cầu năm sang năm mới, các vị thần tiên và long thần, sơn thần thổ địa giúp đỡ phù hộ độ trì cho chúng con sang năm mới mạnh khỏe, hạnh phúc an khang thịnh vượng, mọi sự cát tường. Con xin đa tạ các ngài. Lạy.

Quay sang hướng Tây khấn: Con Nam mô A Di Đà Phật, con lạy chín phương trời, con lạy mười phương đất, con lạy chư vị mười phương. Con lạy Thiên đế vạn năng. Con lạy Phật tổ vạn pháp. Con lạy chư vị Tam thiên, chư vị Phật pháp.

Con Nam mô Hội thượng Phật Bồ Tát, con nam mô bạch y thần chú, cảm quan thiên bồ tát ma ha tát hồng niên. Hôm nay là ngày Rằm tháng Giêng, gia đình chúng con có tấm lòng thành, lễ vật cơm chay, cầu xin Phật Tổ, cầu xin chư vị bồ tát, hội thượng phật bồ tát, quan thế âm bồ tát hạ giá phù hộ độ trì cho gia đình chúng con. Chúng con xin đa tạ chư Phật. Lạy

Quay về hướng Bắc khấn: Con lạy thượng đế, con lạy ngũ đế, con lạy các vị thánh tổ, con lạy các vị thiên binh thiên mã. Hôm nay là ngày 15 tháng Giêng là ngày rằm đầu năm, chúng con là người trần mắt thịt được hưởng thiên đức của thượng đế, của các vị thần tiên trên trời đã cho chúng con được sống, thành người được làm ăn phát triển trên trần gian này.

cung-ram-thang-rieng-4

Tất cả những điều chúng con có là nhờ sáng lập của thượng đế. Hôm nay nhân ngày rằm đầu năm, chúng con làm mâm cơm đạm bạc kính mời thượng đế, kính mời các vị thần tiên trên trời, các vị thiên binh thiên tướng chứng giám cho chúng con. Chúng con xin khấu lạy và đa tạ các ngài. Lạy.

Trên đây là những chia sẻ về cúng tết Nguyên Tiêu cũng như những kinh nghiệm sắp mâm cỗ để cúng tết sao cho đầy đủ và thành tâm nhất của từng người từng nhà. Chúc bạn may mắn và nhiều tài lộc.

Facebook Comments